z Wapienicy przez Szyndzielnię - 2h
MAGURA (1109 m n.p.m.) – góra w Beskidzie Śląskim, 20 min. od szczytu Klimczoka. Szczyt leży w granicach dwóch gmin – Wilkowice i Szczyrk.
Magura to wydłużona i spłaszczona kulminacja, całkowicie porośnięta lasem. Na stokach Magury znajduje się schronisko turystyczne Klimczok. Dzieje schroniska sięgają XIXw., wtedy to baron Klobus z Łodygowic wybudował w tym miejscu domek myśliwski z pomieszczeniami dla turystów. Nazwał go na cześć swojej żony Klementyny – "Klementynówką". Budynek płonął kilka razy, obecny budynek pochodzi z 1914 r. W latach 30. XX w. schronisko przejęła niemiecka organizacja Beskidenverein. Dzierżawcą schroniska został zagorzały faszysta Girsig, dlatego polscy turyści nie mieli tam wstępu. W czasie wojny w schronisku rezydował Wehrmacht. Schronisko przetrwało wojnę i w 1945 r. zostało przejęte przez oddział PTT. W latach 60. XX w. budynek przeszedł gruntowną modernizację, dobudowano m.in. piękną werandę. Później obok schroniska zainstalowano basen kąpielowy i miejsce na ognisko. Nieco powyżej schroniska, w niewielkim drewnianym budynku, znajduje się stacja GOPR.
Po drugiej stronie Magury można odnaleźć w lesie resztki murowanego basenu kąpielowego. Basen wybudował w latach 30. XX w. wyżej wymienony dzierżawca Girsig. Tuż przed wojną rozpoczął on również budowę schroniska, które w czasie wojny prowadziła jego córka. To drugie na stokach Magury schronisko nazywano – "Magurą Kąpieliskiem". W 1945 r. wojska radzieckie ostrzelały zbocza Magury, pociski trafiły w budynek schroniska, który doszczętnie spłonął. Obecnie całą ruinę porasta wysoki świerkowy las.
TRZY KOPCE – szczyt w Beskidzie Śląskim o wysokości 1082 m n.p.m., położony ok. 750 m na południowy zachód od Klimczoka. Zwornik dla odgałęziającego się tu w kierunku północno-zachodnim pasemka Błotnego.
Szczyt graniczny między miastem Bielsko-Biała, gminą Brenna a Szczyrkiem. Nazwa podobnie jak w przypadku Trzech Kopców Wiślańskich, pochodzi od trzech kopców granicznych, jakie ustawiono tu, aby oznaczyć poszczególne obszary. W tym przypadku kopce oznaczały granice trzech wsi: Brennej, Wapienicy i Szczyrku, ale jednocześnie, od XVII w., granice Księstwa Cieszyńskiego i hrabstwa bielskiego należących do Austrii oraz dominium łodygowieckiego leżącego w granicach Polski. Później, do 1950 r., zbiegały się tu granice powiatów cieszyńskiego, bielskiego i bialskiego.
Na południowym skłonie szczytu znajduje się jaskinia w Trzech Kopcach, kojarzona ze zbójnikami Wojciechem i Mateuszem Klimczokami mającymi ponoć tam kryjówkę. Inna legenda mówi, że istnieje połączenie między tą jaskinią a zamkiem Sułkowskich w Bielsku. Na północnym stoku odkryto kamienne kopczyki, podobne do tych z Palenicy, jeszcze jednak ich nie przebadano.
W latach trzydziestych XX wieku na samym szczycie Trzech Kopców Robert Urbanke (także Urbandtke) wystawił prywatne schronisko turystyczne, w którym w 1938 roku oddział PTT w Białej uruchomił swoją czwartą stację turystyczną. Popularne schroniska na Szyndzielni i Klimczoku, służyły przede wszystkim turystom niemieckim, dzięki stacji na Trzech Kopcach także polscy turyści znaleźli w tym rejonie bazę dla siebie. Budynek schroniska został poważnie zniszczony w czasie wojny, najpierw Niemcy pobudowali w okolicy szereg umocnień a zimą i wiosną 1945 r. przebiegała tędy przez wiele tygodni linia frontu. Ruiny schroniska rozebrano ostatecznie w 1948 roku. Pozostały tylko widoczne dobrze fundamenty, przy żółto oznakowanym szlaku turystycznym z Klimczoka na Błotny.
Po południowowo-wschodniej stronie góry biegnie czerwony szlak z Siodła pod Klimczokiem na Przełęcz Salmopolską, zaś przez stoki południowo-zachodnie - czerwono znakowany szlak narciarski z Klimczoka przez Trzy Kopce i przełęcz Karkoszczonkę do Szczyrku.
BESKID (860 m n.p.m.) - charakterystyczny, kopcowaty szczyt w głównym grzbiecie Beskidu Śląskiego, na pd. od przełęczy Karkoszczonka. Od wierzchołka Beskidu opada w stronę Szczyrku masywne ramię, wypełniające widły Żylicy i potoku Biła.
Na polanie opadającej spod szczytu w stronę Biłej znajduje się niewielkie osiedle Beskid. Na górnym skraju polany, pod samym grzbietem, widoczne są jeszcze fundamenty domu, w którym 23 stycznia 1945 r. hitlerowcy spalili żywcem Marię Pilch wraz z dwojgiem dzieci Antoniego Palucha, członka partyzanckiego oddziału w Brennej. Ich śmierć upamiętnia skromna tablica umieszczona opodal.
Z doliny Biłej prawie na sam szczyt Beskidu dochodzi narciarski wyciąg orczykowy. Podobny, lecz krótszy wyciąg narciarski udostępnia od wschodu wspomniane wcześniej ramię. Tu też znajduje się znany stok slalomowy "Beskidek" oraz zespół dwóch treningowych skoczni narciarskich, pokrytych igelitem, co umożliwia skoki również w sezonie letnim.
Zachodnie, strome i całkowicie zalesione stoki Beskidu trawersuje czerwono znakowany szlak turystyczny z Siodła pod Klimczokiem na Przełęcz Salmopolską.
MALINOWSKA SKAŁA(1152 m n.p.m.) - zwornikowy szczyt w głównym grzbiecie pasma Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim. Ku pn.-zach. biegnie od tej kulminacji grzbiet przez Malinów ku Przełęczy Salmopolskiej, ku pd. - grzbiet ku Baraniej Górze. Na pn. odchodzi od Malinowskiej Skały grzbiet ku Skrzycznemu, zaś ku wsch. wybiega krótki grzbiecik Kościelca.
Masyw Malinowskiej Skały - jak i cały grzbiet, biegnący od niej przez Malinów i Przełęcz Salmopolską aż po Kotarz - zbudowany jest z tzw. zlepieńców z Malinowskiej Skały. Skała ta, tworząca nieciągły poziom składający się z szeregu izolowanych soczewek, spotykana jest tylko w Beskidzie Śląskim oraz Beskidzie Śląsko-Morawskim w najwyższej części górnych warstw godulskich. Są to drobno- i średnioziarniste zlepieńce kwarcowe, zawierające liczne okruchy łupków mikowych, granitów i ziarna skaleni. Składniki te można bez trudności wyróżnić w litej płycie, pokrywającej szczyt Malinowskiej Skały lub też dostrzec - jako produkt współczesnego wietrzenia - wśród żwiru pokrywającego ścieżkę.
Ok. 60 m na pn. szczytu, tuż przy szlaku turystycznym, zlepieniec ten buduje sporą wychodnię skalną w kształcie rozczłonkowanej ambony długości 13 m, szerokości 5 m i wysokości ok. 5 m. Na ścianach wychodni widać interesujące formy wietrzenia, m. in. dość głęboką niszę. Wychodnia na Malinowskiej Skale jest co najmniej od połowy XX w. jednym z najlepiej rozpoznawalnych symboli Beskidu Śląskiego. Jej fotografie znajdują się praktycznie we wszystkich publikacjach krajoznawczych opisujących te góry, jest też przedstawiana na niezliczonych wzorach kart pocztowych. Od 1977 r. wychodnia ta jest objęta ochroną jako pomnik przyrody nieożywionej.
W stokach góry znajduje się Jaskinia Malinka o długości korytarzy 16 m, odkryta w 1970 r.
Na północno-zachodnich stokach Malinowskiej Skały, w dużej niszy osuwiskowej, znajduje się - stanowiący dużą rzadkość w Beskidach - naturalny, całoroczny stawek o średnicy ok. 10 m.
szlaki turystyczne
- z Przełęczy Salmopolskiej przez Malinów - 1.15 godz. (w kierunku przeciwnym 1 godz.);
z Dużego Skrzycznego - 1.10 godz. (w kierunku przeciwnym 1.10 godz.);
- z Baraniej Góry - 2.10 godz. (w kierunku przeciwnym 2.45 godz.);
- z Ostrego przez Kościelec - 2 godz. (w kierunku przeciwnym 2.30 godz.).
MALINÓW (1117 m.n.p.m.) - płaskie, rozległe wzniesienie w paśmie Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim, w grzbiecie biegnącym od Malinowskiej Skały ku Przełęczy Salmopolskiej.
Grzbietowa część Malinowa zbudowana jest z występujących tylko w tej części Beskidu Śląskiego tzw. zlepieńców z Malinowskiej Skały. Na stokach liczne wychodnie skalne w formie m.in. baszt i ambon, dochodzących do 9 m wysokości i 120 m długości. W zboczach góry znajduje się kilka jaskiń, w tym na południowym stoku góry, tuż pod grzbietem od strony Wisły Malinki, znana Jaskinia Malinowska, chroniona jako pomnik przyrody (lecz udostępniona do zwiedzania), a także największa jaskinia polskiego fliszu karpackiego (Jaskinia Miecharska o długość korytarzy 1801 m).
Szczyt Malinowa jeszcze na początku lat 90. XX w. w całości porośnięty był lasami świerkowymi. Dziś pokryty jest wielkimi wyrębami, z których można podziwiać interesujące panoramy na Pasmo Czantorii i Stożka, Klimczok, Kotarz, Skrzyczne oraz Szczyrk.
Przez Malinów przebiega szlak z przełęczy Salmopolskiej na Malinowską Skałę. Na szczycie kończy się szlak ze Szczyrku Soliska.
PRZEŁĘCZ SALMOPOLSKA położona jest na wysokości 934 m n.p.m. Roztacza się z niej malownicza panorama na okoliczne szczyty i stoki górskie. Najpiękniejszy widok jest jednak z pobliskiego szczytu Malinów, na który wchodzimy czerwonym szlakiem. Zimą na przełęczy uruchamiane są dwa wyciągi narciarskie. Do Przełęczy Salmopolskiej dojdziemy szlakiem żółtym z przystanku PKS Szczyrk Salmopol - około 1 h lub dojedziemy samochodem albo autobusem.
PRZEŁĘCZ KARKOSZCZONKA (729 m n.p.m.) - głęboka przełęcz w głównym grzbiecie Beskidu Śląskiego, między Beskidem (860 m n.p.m.) na południu a Trzema Kopcami (1082 m n.p.m.) na północy. Jeśli pominąć Bramę Wilkowicką, jest Karkoszczonka najniższym punktem w wododziale Wisły (tu: Brennicy) i Soły (tu: Żylicy) na terenie Beskidu Śląskiego. Tym samym jest najniższym i najwygodniejszym przejściem między Szczyrkiem a Brenną, używanym zresztą przez miejscową ludność od wielu wieków.Od strony wschodniej, ze Szczyrku, na przełęcz wyprowadza droga wiodąca doliną potoku Biła, natomiast od strony zachodniej, z Brennej Bukowej - droga wiodąca dolinką źródłowego cieku Brennicy. Obie drogi w większej części są pokryte wąskim dywanikiem asfaltowym, jednak przejazd przez przełęcz jest zamknięty dla ruchu samochodowego (szlaban po stronie Brennej - droga leśna, w dyspozycji Administracji Lasów Państwowych). Co pewien czas pojawiają się w prasie informacje o zamiarach przebudowy tej drogi i jej otwarcia dla ruchu publicznego - na razie skutecznie przeciwstawiają się temu pomysłowi Lasy Państwowe, organizacje ekologiczne i zwyczajny brak środków.
JASKINIA SALMOPOLSKA Trudna do zwiedzania Jaskinia Salmopolska położona jest pod Przełęczą Salmopolską od strony Wisły. Wystarczy zejść kilkanaście metrów zachodnim stokiem i podążać w kierunku prawej strony drogi. Jaskinię tworzą sale poprzedzielane wąskimi szczelinami, co znacznie utrudnia jej zwiedzanie. Ma ona długość 84 m a najniższy punkt w stosunku do wejścia osiąga około -10 m.
JASKINIA LODOWA Jaskinia Lodowa, położona na południowo-wschodnim stoku Hyrcy wzięła swoją nazwę od nacieków lodowych pokrywających ściany i podłoże właściwie przez cały rok. Podczas II Wojny Światowej służyła miejscowej ludności za schronienie. Do jaskini dojść można od przystanku PKS Szczyrk-Wodospad, przechodząc na drugą stronę Żylicy i idąc wzdłuż jej lewego brzegu. Po wejściu na kamienistą drogę szlak do jaskini prowadzi pod górę. Na skraju lasu dochodzi do niewielkiego łomu, w którym znajduje się wejście do jaskini. Mały otwór prowadzi do dużej sali, która ma około 17 m długości i 5 m wysokości. Długość Jaskini Lodowej wynosi 32 m, najniższy punkt jest położony 4 m poniżej wejścia.
JASKINIA MALINOWSKA Jaskinia Malinowska leży na południowo-wschodnim stoku Malinowa. Można do niej dotrzeć podążając szlakiem czerwonym (Przełęcz Salmopolska-Malinów-Malinowska Skała). Znana od dawna Szczyrkowianom jaskinia jest związana z miejscowymi legendami. Jedna z nich głosi, że ukrywał się w niej sławny XIX-wieczny zbójnik ondraszek, który przechowywał tam również zdobyte łupy. Druga legenda mówi, że Jaskinia Malinowska stanowiła schronienie dla prześladowanych ewangelików. Miało to miejsce w XVI i XVII wieku. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że obie legendy mają odzwierciedlenie w faktach historycznych. Wejście do jaskini stanowi 10 metrowa, pionowa szczelina, do której (na potrzeby turystów) przytwierdzona jest drabinka. Jaskinia rozchodzi się w dwóch kierunkach. Na zachód biegnie korytarz prowadzący do długiej galerii, po czym ulega przewężeniu. W kierunku wschodnim korytarz prowadzi wąskimi szczelinami, poszerzając się w miejscach, w których zwaliska tworzą niewielkie komnaty. Jaskinia ma dlugość 214 m, najniższy punkt jest położony 23 m pod wejściem.
GROTA KLIMCZOKA Grota Klimczoka rozciąga się na południowych stokach Trzech Kopców i jest najdłuższą z dostępnych w okolicach Szczyrku jaskiń. Położona jest przy żółtym szlaku, który prowadzi ze szczytu Klimczoka na Błatnią. Wejście do Groty Klimczoka stanowi studnia o głębokości około 5 m. Wnętrze stanowią zawiłe, bardzo wąskie korytarze, poprzecinane kilkoma większymi salami. Długość Groty wynosi około 930 m a najniższy punkt w stosunku do wejścia osiąga poziom niemal -20 m. Do takich jaskiń, gdzie lód utrzymuje się sezonowo, czyli półlodowych, należy też Jaskinia Lodowa w Szczyrku. Znajduje się w dolinie Żylicy, przy dnie niewielkiego kamieniołomu na wysokości ok. 605 m n.p.m. Ma długość 32 metrów i 4 metry głębokości. Jest to długa na 17 metrów komora mająca do 5 metrów wysokości, łącząca się z powierzchnią przez ciasny korytarzyk i studzienkę. Warunki sprawiają, że w jej wnętrzu powstaje lód naciekowy. Jak stwierdzono, najobficiej tworzy się w okresie wiosennym. W 1971 roku Zbigniew Ładygin, dziś mieszkaniec Zakopanego i pracownik TPN, przeprowadził w niej pierwsze obserwacje mikroklimatyczne. Wówczas lód w niej stopniał w połowie czerwca. W 2000 roku szczegółowe badania jej mikroklimatu były tematem pracy magisterskiej. Obecnie jest ona pomnikiem przyrody nieożywionej.
